TUZLARIJE - D O S J E

30.01.2005.
Bosna na udaru narko-kartela
Na putu transporta droge od proizvođača do konzumenata Bosna i Hercegovina je svoje mjesto našla pod okriljem takozvane balkanske rute, kojom se iz istočnih zemalja preko Srbije i Crne Gore do BiH i Hrvatske uvozi i krijumčari droga koja se dalje prebacuje ka zapadnim zemljama.
Na putu transporta droge od proizvođača do konzumenata Bosna i Hercegovina je svoje mjesto našla pod okriljem takozvane balkanske rute, kojom se iz istočnih zemalja preko Srbije i Crne Gore do BiH i Hrvatske uvozi i krijumčari droga koja se dalje prebacuje ka zapadnim zemljama.
Stručnjaci tvrde da su zemlje bivše Jugoslavije, početkom devedesetih, kada je ovaj prostor zahvatio rat, postale pogodno tlo za prebacivanje droge sa Istoka prema Zapadu i obratno. Istraživanja pokazuju da postoji više ustaljenih ruta kojima se droga kroz ove zemlje prebacuje dalje na tržište.
˝ALBANSKA VEZA˝
Jedan od tih puteva je takozvana albanska veza, kojom se preko Albanije, Makedonije i Kosmeta droga prebacuje u BiH i dalje ka Evropi. Dio tog puta vodi i preko Skadarskog jezera ka sjeveru Crne Gore, pa do Trebinja.

Razlog ovome je slaba zaštićenost granica, ali i podatak nedavno iznesen na konferenciji o transportu droge održanoj u Puli, da na Skadarskom jezeru granična policija u toku noći uopšte ne vrši patrole.

Prema već dobro ˝ugaženoj˝ ˝balkanskoj ruti˝, u Trebinju, poznatijem pod nazivom ˝sabirni centar˝, vrši se raspodjela droge i određuje količina koja će dalje ići u zemlje zapadne Evrope, te količina koja ostaje u BiH.

Policijski podaci pokazuju da se iz Albanije najčešće krijumčari marihuana takozvana albanka, čija proizvodnja u ovoj zemlji ˝cvjeta˝ već duži niz godina. Podaci policija iz regiona govore da su albanska polja marihuane najkvalitetnija u Evropi, a prodaje se po izuzetno niskim cijenama, zbog čega je evropska narko-mafija posebno zainteresovana za nju.

Osim marihuane, podaci policija iz regiona govore da na tržištu dominira i kosovsko-albanska heroinska mafija, koja važi za jednu od najjačih narko-organizacija u svijetu.

Ovaj narko-kanal vodi preko takozvanog balkanskog ulaza, odnosno od zemalja Bliskog istoka i to Pakistana, Turske i Irana, gdje se odvija možda i najveća svjetska proizvodnja heroina, odakle nastavlja put prema Kosovu i Albaniji ka zemljama zapadne Evrope, pa sve do krajnjeg korisnika - SAD.

Izvještaji pojedinih zvaničnika UNMIK-a i KFOR-a govore da je Kosovo u posljednje vrijeme postalo centar trgovine drogom na kojem je dokazano i postojanje laboratorija za preradu i proizvodnju narkotika.

Da je Kosovo važna stanica na putevima droge dovoljno govore podaci Interpola prema kojima je 2002. godine samo na švercu droge albanska mafija zaradila čak 70 miliona dolara.

Istraživanja pokazuju da kilogram heroina u Turskoj košta od pet do sedam i po hiljada evra, dok na putu ka Evropi dostiže cijenu od 10.000 do 20.000 evra. Kako se približava krajnjem odredištu - američkom tržištu, cijena heroina se kreće između 25.000 i 35.000 evra po kilogramu.

Osim kopnenih, postoje i pomorski putevi narko-kanala. Jedan od njih vodi iz zemalja Bliskog istoka, preko Kosova i Albanije, do crnogorske luke u Baru, odakle se transportuje ka italijanskoj luci Bari, gdje je preuzimaju italijanski narko-bosovi.

KOKAIN IZ VARNE
Jedna od najrazvijenijih i najjačih organizacija za trgovinu drogom u svijetu je kolumbijski narko-kartel koji pomorskim putem u Evropu ˝doprema˝ kokain.

Istraživanja pokazuju da put kokaina iz Latinske Amerike za Evropu vodi preko bugarske crnomorske luke Varna, koja je najveći prihvatni centar iz kojeg se droga preraspoređuje u manje količine, a zatim distribuira na evropsko narko-tržište.

U prilog ovome može se navesti i nedavna akcija austrijske policije koja je u blizini Graca zaplijenila 140 kilograma kokaina, čija je vrijednost na tržištu oko 100 miliona evra, a koja je trebala da bude distribuisana po čitavoj Evropi. Droga je dopremljena iz Južne Amerike u Austriju morskim putem, skrivena u kontejner u kojem se nalazilo 16 tona drveta. U akciji austrijske policije uhapšen je bračni par iz Rusije, te po jedan Hrvat, Slovenac i Urugvajac, što ukazuje i na pravce u kojima je ova droga trebalo da nađe i svoje krajnje odredište.

S druge strane, nedavna akcija crnogorske policije, koja je u skladištu kafe u vlasništvu preduzeća ˝Monteplus˝ u selu Buče kod Berana pronašla 100 kilograma kokaina, pokazala je da jedan od puteva kokaina iz Južne Amerike vodi i morskim putem preko Španije i Italije u Crnu Goru i Srbiju, odakle se droga doprema i u BiH.

Prema podacima crnogorske policije, pronađeni kokain bio je dio isporuke koju su vlasnici ovog preduzeća Vuksan Cemović i Vuk Vulević dobili tokom prošlog ljeta u isporuci zamrznute voćne pulpe, koju su uvezli iz Južne Amerike, a koja im je došla u luku Bar. Cemović je uhapšen krajem decembra prošle godine zbog optužbi da je vođa međunarodne grupe od 20 ljudi koji su se bavili trgovinom droge iz Venecuele, preko Španije i Italije u Crnu Goru i Srbiju, a odatle i u BiH.

NE IDE SVE U EVROPU
Iako je BiH u ovim narko-kanalima prvenstveno zemlja pogodna za transport droge, nesumnjivo je da se veliki dio zadrži i na našem tržištu.

O transportu droge preko BiH govori i izjava sa suđenja Miloradu Ulemeku, prvooptuženom za ubistvo premijera Srbije Zorana Đinđića, o prebacivanju 700 kilograma heroina preko BiH, Hrvatske i Rumunije u zemlje zapadne Evrope. Zanimljiv podatak o putevima droge je i slučaj banjolučanina A.G. koji je 10. marta prošle godine u gradskoj pošti preuzeo pakete iz Holandije i SAD, u kojima se nalazila manja količina marihuane, supstanca smeđe boje koja asocira na hašiš, te biljke i sjemenke različitih vrsta, koje se mogu upotrijebiti za proizvodnju narkotika.

Osim toga, u ovim paketima, koji su bili adresirani na njegovo ime, pronađena je i laboratorijska oprema kao i četiri medicinske šprice napunjene tečnim sjemenom gljiva, što se takođe može zloupotrijebiti za proizvodnju droga.

Činjenica da je u posljednjih nekoliko godina od državljana BiH na ilegalnom tržištu zapadnih zemalja oduzeto i zaplijenjeno više od hiljadu kilograma heroina, dokazuje i visok stepen umiješanosti u krijumčarenje drogom velikog broja lica sa ovih prostora.

Ovo potvrđuje i zapljena 164 kilograma čistog kokaina, kojeg su pripadnici Kriminalističke policije MUP-a RS i tadašnje Republičke uprave carina krajem 2000. godine otkrili i zaplijenili u Banjoj Luci. Zaplijenjeni kokain bio je uvezen iz Paname, dakle, ponovo iz Južne Amerike, i nalazio se u 144 paketa, upakovana u ćupove, a njegova vrijednost procijenjena je na 30 miliona maraka. Za uvoz kokaina osuđen je Slobodan Šolaja iz Banje Luke na zatvorsku kaznu u trajanju od osam i po godina, ali nikada nije ugledao zatvorsku ćeliju.

MARIHUANA ˝BROJ JEDAN˝
Policijski podaci u BiH govore da je najzastupljenija droga na ilegalnom tržištu u BiH marihuana. Istraživanja pojedinih nevladinih organizacija, koja su sprovedena u školama, govore da je više od 30 odsto učenika bilo u prilici da proba marihuanu, te da im je dostupna na svakom koraku. Posebno zabrinjava činjenica da je među onima koji koriste marihuanu sve više djece mlađe od 13 godina.

Prema podacima MUP-a RS, samo u toku prošle godine u policijskim akcijama zaplijenjeno je 166 kilograma, a u 2003. godini čak 235 kilograma marihuane. Na području FBiH u prošloj godini zaplijenjeno je 34 kilograma ove droge.

Statistički podaci govore da je u posljednje vrijeme u porastu i ilegalni uzgoj indijske konoplje - kanabisa, od koje se proizvodi marihuana. Samo u 2003. godini u RS je otkriveno i zaplijenjeno 6.174 stabljike ove biljke, čijom se preradom može dobiti između pet i šest tona marihuane.

Najveća plantaža marihuane u RS otkrivena je krajem 2003. godine na njivi u mjestu Bijeljani, opština Bileća, na kojoj je bilo zasađeno 4.040 stabljika indijske konoplje, čijim bi se sušenjem dobile četiri tone suve marihuane.

Na drugom mjestu po prisutnosti na ilegalnom tržištu u BiH je heroin, čija se cijena kreće između 60 i 70 KM. Najskuplja droga na crnom tržištu je kokain, čiji gram se kreće oko 150 KM, zbog čega je manje u prometu u odnosu na ostale.

Sva zaplijenjena droga uništava se u industrijskim pećima u prisustvu specijalno formirane komisije, sa urednom sačinjenom foto-dokumentacijom.

Zaplijenjena droga uništava se tek nakon odobrenja suda, jer se u toku krivičnog postupka protiv osoba, od kojih je zaplijenjena, može tretirati kao dokaz.

U policiji kažu da zloupotreba, odnosno skretanje droge s puta uništenja u privatne riznice nije moguće, jer se, kako kažu, o svemu vodi dokumentacija. O čitavom procesu uništenja sačinjavaju se zapisnici i foto-dokumentacija. Takođe, i prisustvo trećih osoba prilikom uništavanja droge je nedopustivo, izuzev da imaju posebnu dozvolu suda.

U Odjeljenju za narkomaniju MUP-a RS kažu da u dosadašnjem radu ovom ministarstvu nisu poznati slučajevi zloupotrebe ili otuđivanja zaplijenjenog materijala.

RASTE BROJ NARKOMANA
U MUP-u Federacije BiH, ističu da cijene droge iz godine u godinu sve više padaju, objašnjavajući to sve uhodanijim sistemima transporta ovih hemikalija, ali i porastom broja konzumenata u svim zemljama Evrope.

U ovom ministarstvu navode da je konzumiranje droga u porastu, te da je starosna granica uživalaca sve niža. Policijski podaci govore da droga počinje da se uvlači i u osnovne škole i to, kako navode, najviše u Sarajevskom kantonu, gdje su registrovane 444 osobe koje su posjedovale drogu. Slijedi Tuzlanski sa 179, a za njim i Zeničko-dobojski kanton sa 117 slučajeva nelegalnog posjedovanja.

Kad je u pitanju prodaja, tvrde u MUP-u Federacije, na vrhu ljestvice stavljanja u promet nalaze se Tuzla, Sarajevo, pa Zenica.

U toku prošle godine policija FBiH je zaplijenila 3, 5 kg heroina, kilogram kokaina, 34 kilograma marihuane, te 1.800 stabljika hašiša. U isto vrijeme dogodilo se deset smrtnih slučajeva koji su u direktnoj vezi sa konzumiranjem droge.

˝Iako je balkanska ruta najčešći put za šverc droge, postoje i mnoge druge staze koje bosovi osmišljaju u trenutku, zavisno od situacija u pojedinim zemljama˝, objašnjava Robert Cvrtak, portparol Uprave policije Federacije BiH.

Dodaje da ˝balkanska ruta˝ i svi drugi kanali transporta droge kroz jugoistočnu Evropu ne mogu biti samo problem pojedinačnih MUP-ova, niti su oni u stanju sami da se izbore se sa međunarodnim švercom narkotika.

On pojašnjava da je zbog toga formirana Agencija šefova policija zemalja jugoistočne Evrope, takozvana SEPCA, koja bi u budućnosti trebalo da osmisli i sprovede modele i rješenja za iskorjenjivanje ovog narastajućeg poroka.
Drogu uzima 13 odsto stanovnika BiH
Prema podacima banjolučkog Savjetovališta za liječenja ovisnosti o drogama, 13 odsto ukupnog stanovništva u BiH redovno uzima neka od narkotičkih sredstava.

I istraživanje koje je Društvo psihologa RS sprovelo u osnovnim i srednjim školama, te među omladinom, studentima, zaposlenim i nezaposlenim, potvrdilo je takođe katastrofalne rezultate.

Kako kaže Tibor Denelišen, član Društva psihologa RS i ljekar u Savjetovalištu, u toku prošle godine ova ustanova registrovala je 147 novih slučajeva, tako da se došlo do broja od 728 ovisnika koji ovdje traže pomoć.

U probleme sa drogom mladi najčešće dolaze u životnoj dobi između 16 i 22 godine, dok je početna granica za prvi kontakt sa drogom pomjerena sa 18 na 16 godina. Velikom porastu konzumenata narkotika, ističe Denelišen, doprinosi i izuzetno pristupačna cijena droge na ulici. Tako, dodaje on, ˝šibica˝ trave na ulici košta deset, dok se ˝kvoter˝ heroina može naći čak i po cijeni koja se kreće od pet do deset KM.

˝Cijena droge na ulici najbolji je pokazatelj rada policije. Ako policija ne radi svoj posao cijena je niža i obrnuto˝, kaže Denelišen.

Priredio(la): cupo / nezavisne