TUZLARIJE - D O S J E

04.05.2015.
35 godina od smrti Josipa Broza Tita
Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Tuzlarije


Prije 35 godina, 4. maja 1980. godine, umro je Josip Broz Tito - lider Jugoslavije, proslavljeni ratni komandant i jedan od osnivača i čelnik Pokreta nesvrstanih. Vijest o njegovoj smrti saopćena je građanima oko 18:50 sati, putem radija i televizije, a iste večeri izašla su vanredna izdanja dnevnih novina. Prekinuta je i fudbalska utakmica Hajduk-Crvena Zvezda u Splitu.



Dan kasnije, 5. maja, kovčeg sa njegovim posmrtnim ostacima je specijalnim, Titovim Plavim vozom transportovan iz Ljubljane u Beograd. Vijest o njegovoj smrti duboko je pogodila stanovništvo tadašnje Jugoslavije, bila je to opštenarodna žalost. Kompoziciju voza je ispratio veliki broj ljudi koji su stajali duž pruge i na svim usputnim stanicama. Kovčeg je bio smješten u atrijumu Skupštine Jugoslavije u Beogradu. Bili su organizovani mimohodi građana i raznih funkcionera i delegacija, dok se kraj odra neprestano smjenjivala počasna straža. Formirali su se ogromni redovi pred Skupštinom, čekalo se mnogo sati, ali sve je bilo savršeno organizovano i prošlo je bez incidenata.

Sahrana je održana 8.maja u novosagrađenoj "Kući cvijeća”, u bivšoj zimskoj bašti, na Dedinju.

Na sahranu je došlo 700 000 ljudi, uz prisustvo 209 delegacija iz 127 zemalja svijeta. Bili su tu 32 predsjednici država, 11 predsjednika nacionalnih parlamenata, 6 prinčeva i 4 kralja. Pomenućemo samo neke: Leonid Brežnjev, potpredsjednik SAD Mondejl, Margaret Tačer i princ Filip, Helmut Šmit, Vili Brant, Erih Honeker, Fransoa Miteran, Andreas Papandreu, Anvar el Sadat, Sadam Husein, Hafez el Asad, Indira Gandi, Jaser Arafat, Kenet Kaunda, Kim Il Sung, Švedski kralj Gustav, Norveški Olaf, Belgijski Boduen, Jordanski Husein, predstavnici Vatikana…

Sljedećih desetak godina svakog 4. maja tačno u 15:05 oglašavale su se sirene, i građani su zastajali da odaju počast Titu minutom šutnje.


Rođen je u Kumrovcu, u Zagorju, u mješovitoj hrvatsko slovenačkoj porodici maja 1892. godine. Tokom njegovog života kao datum rođenja obilježavan je 25. maj i to kao Dan mladosti.

Kao austrougarski vojni obveznik učestvovao je u Prvom svjetskom ratu, s činom kaplara, između ostalog i na srpskom frontu. Ranjen je i zarobljen u Galiciji, na ruskom frontu 1915. godine, pa je izvjesno vrijeme u toj zemlji proveo kao zarobljenik. U njegovim zvaničnim biografijama, u poratnom periodu, navođeno je da je potom učestvovao u Oktobarskoj revoluciji. 

U Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca vratio se krajem oktobra 1920, kada postaje član Komunističke partije. Godine 1937. postao je generalni sekretar KPJ, nakon smjene i strijeljanja Milana Gorkića, prethodnog lidera te partije. 

Radio je i školovao se, 1936. i 1937. u Kominterni u Moskvi. Bilo je to vrijeme najoštrijih čistki unutar sovjetske nomenklature, i komunističke internacionale, kada je likvidiran znatan broj i jugoslovenskih komunističkih prvaka. 

Kao vođa KPJ predvodio je u Drugom svjetskom ratu partizanski pokret (Narodnooslobodilačka vojska), a iz rata je izašao kao legendarni vođa. 

Na njegovu inicijativu u Bihaću se 27. novembra 1942. sastaju predstavnici antifašističkih snaga iz svih krajeva Jugoslavije i formiraju AVNOJ (Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije) kao privremeno tijelo vlasti. Godinu dana poslije, 29. i 30. novembra 1943., u AVNOJ se ponovno sastao u Jajcu i donio historijske odluke o budućem uređenju Jugoslavije kao federativne države ravnopravnih naroda i narodnosti Jugoslavije. Na istom zasjedanju Tito je dobio zvanje Maršala.


Nakon što su 1944. godine, bez obzira na sve, partizani uz manju pomoć Crvene armije oslobodili Jugoslaviju od okupatora, Tito kao efikasni politički pragmatik, za razliku od drugih komunističkih vođa ovoga doba počinje raditi na širenju svoje političke baze. Nakon završetka rata, nova država, koja je 29. novembra 1945. promijenila ime u Federativna Narodna Republika Jugoslavija, je pod Titovim vodstvom postala dio Istočnog bloka i u njoj je uveden komunizam kao službena ideologija.



Na čelu Jugoslavije nalazio se punih 35 godina. Godine 1948. odbacio je Rezoluciju Informbiroa komunističkih partija i odolijevao snažnom Staljinovom pritisku, nakon čega je godinama vješto lavirao između istočnog i zapadnog bloka, izborivši sasvim osobenu poziciju Jugoslavije kao čelnice Pokreta nesvrstanih. Tokom pedesetih godina, Jugoslavija je otuda dobijala značajnu finansijsku i vojnu pomoć od SAD. 



Bio je jedan je od osnivača Pokreta nesvrstanih, što je u tadašnjim međunarodnim okolnostima imalo enorman značaj. Njegova uloga u tom pokretu, u poznijoj fazi, posebno je upamćena po dosljednom nastojanju da se nesvrstani zadrže po strani od uticaja pojedinih problokovski opredjeljnih članica. U unutrašnjoj politici, sticajem raznih okolnosti, vjerovatno i duboke starosti, ostavio je ustrojstvo koje se na kraju pokazalo kao neodrživo za funkcionisanje SFRJ - Ustav iz 1974. godine. Specifičan sistem konsenzusa predstavnika republika i pokrajina pokazao se kao nerješiv problem kada se SKJ raspao. 

Za predsjednika Republike Tito je izabran 1953. godine, a donošenjem novog ustava (1974.) postao je predsjednik "bez ograničenja trajanja mandata".

Priredio(la): FTV