TUZLARIJE - OSTALE VIJESTI

*
Zabilježen ogroman kosmički sudar neutronskih zvijezda

Zabilježen ogroman kosmički sudar neutronskih zvijezda



Foto:Ilustracija

Naučnici su prije dva mjeseca zabilježili sudar dvije neutronske zvijezde na oko 130 miliona svjetlosnih godina od Zemlje, jedan od najžešćih događaja u svemiru kojim, između ostalog, nastaju zlato i platina, ali koji može pomoći u razumijevanju tajni svemira, saopštila je danas Evropska svemirska agencija (ESA).

Opservatorija LIGO, u kojoj rade naučnici koji su dobili Nobelovu nagradu za fiziku zbog bilježenja gravitacionih talasa, i Virgo interferometar, upozorili su 17. avgusta astronome širom svijeta da su zabilježeni gravitacioni talasi događaja koji je nazvan "GW170817" da bi dvije sekunde kasnije teleskop INTEGRAL evropske agencije i teleskop Fermi američke agencije NASA zabilježili kratke izlive gama zraka iz istog smijera.

Astronomi su brzo ustanovili da se izvor nalazi u galaksiji NGC 4993 u sazvježđu Hidra na oko 130 miliona svjetlosnih godina - pojavila se tačka svjetlosti u dijelu u kojem ranije ništa nije bilo vidljivo.

Timovi naučnika su analizirali podatke sa teleskopa Habl, čime su dobili prve opservacione podatke o kilonovi, odnosno sudaru dva izuzetno gusta svemirska objekta, najvjerovatnije dvije neutronske zvijezde.

Neutronske zvijezde, koje su toliko guste da bi kašičica njihove materije imala masu od skoro milijardu tona, sve brže su se okretale jedna oko druge dok se nisu sudarile, rekla je astronomkinja Marija Drut sa Karnegi instituta za agenciju Asošiejted pres.

Slike sa teleskopa Habl u vidljivoj i infracrvenoj svetlosti, pokazale su objekat u NGC 4993 koji je svjetliji od nove, ali bljeđi od supernove, navodi ESA. Slike pokazuju da je objekat uočljivo bledeo u narednih šest dana opservacija sa Habla.

Spektroskopske analize slike sa Habla pokazale su da postoje naznake da je uhvaćena kilonova izbacivala materiju jednom petinom brzine svjetlost. Merenja svjetlosti i druge emitovane energije kilonove mogu pomoći naučnicima da objasne kako nastaju gama zraci, koliko brzo se svemir širi i odakle dolaze teški hemijski elementi kao što su zlato i platina.

"Ovim dobijate sve što se željeli", rekao je profesor fizike Dankan Braun, jedan od 4.000 naučnika koji su posmatrali sudar dvije neutronske zvijezde

Od sudara neutronskih zvijezda do Zemlje su stigli gravitacioni talasi koji su dosad jedino primjećeni prije dvije godine, što je nagrađeno ovogodišnjim Nobelovom nagradom. Ali ti gravitacioni talasi su nastali sudarom crnih rupa.

Pošto crne rupe ne emituju svjetlost, astronomi od tog događaja ništa nisu mogli da vide. Sada imaju mnogo toga da vide, mjere i analiziraju: materiju, svjetlost i radijaciju. Time je i Hablov teleskop prvi put zabilježio izvor gravitacionih talasa.

Naučnici su dosad vjerovali da sudar neutronskih zvezda ima dovoljnu snagu da može stvoriti masivnije elemente, ali nisu bili sigurni pošto nisu opazili takav događaj.

"Vidimo kako zlato nastaje", rekao je Braun za Asošiejted pres.

Proračuni na osnovu teleskopskih mjerenja ultraljubilčaste svjetlost pokazali su da je ukupna masa izbačenih teških elementa 1.300 puta veća od mase Zemlje. I sva ta materija, zajedno s lakšim elementima, izbačena je u svim smerovima i sada se širi svemirom.

Sudar je pomogao u objašnjavanju porijekla jedne od najopasnijih sila u svemiru, kratkih bljeskova gama zraka - zraka radijacije koji mogu izbrisati život na planeti koja im se nađe na putu.

Ti zraci su krenuli u dva smijera, rekao je Dejvid Rejce sa Kalifornijskog tehnološkog instituta, dodajući da na sreću Zemlja nije bila na njihovom putu, ali i da su nastali isuviše daleko da bi bili opasni..

5479








OBNOVI SADRŽAJ

FTV












OSTALE VIJESTI
U Mreži o zločinima noć uoči presude Ratku Mladiću: Svjedočenja kćerki i majki

Predstavnički dom Parlamenta Federacije bez većine: Zakon o PIO povučen iz hitne procedure

VIDEO: Dokument koji je okončao rat u BiH: 22. godišnjica od parafiranja Daytonskog sporazuma

Zaustaviti odlazak doktora: Vlada i SSDMiS SBK-a potpisali granski Kolektivni ugovor

\'Plenković svjesno uništava ovaj koncern\': Todorić najavljuje ocjenu ustavnosti \'Lex Agrokora\'

Okončana njegova skoro 40-godišnja vladavina: Mugabe podnio ostavku, na ulicama Zimbabvea slavlje

Bombaš aktivirao eksploziv za vrijeme jutarnje molitve: Najmanje 50 mrtvih u samoubilačkom napadu na džamiju

Prije trilateralnog samita Turske, Rusije i Irana: Putin i Assad u Sočiju razgovarali o situaciji o Siriji

Utakmice petog kola grupne faze Lige prvaka: Liverpool i Sevilla remizirali, Tottenham preokretom do pobjede

VIDEO: Svaki radni dan od 18:15: U programu FTV-a od 27.11. gledajte hrvatsku seriju "Čista ljubav"