28.11.2025. u 22:25 Predstavljen ˝Zjenica u šarenici˝, film o građanima italijanskog porijekla
Italijani su se na tuzlansko područje masovnije počeli doseljavati krajem 19. stoljeća. I danas u ovom dijelu BiH živi značajan dio njihovih potomaka okupljenih u Udruženju građana italijanskog porijekla „Rino Zandonai“ Tuzla. Dokumentarni film „Zjenica u šarenici“, koji je premijerno prikazan u Centru za kulturu Tuzla, govori upravo o njihovom životnom putu i dostignućima. Film su režirali Tihomir Knežiček i Zoran Pavljašević.
Film „Zjenica u šarenici” sadrži svjedočanstva potomaka 6 porodica italijanskih doseljenika. Jedna od njih je porodica Michelini Papinuti, koja je u Tuzlu došla sa sjevera Italije u vrijeme austrougarske vladavine.
“Tad je bila ekonomska kriza u Italiji i veliki dio Italijana otišao je preko okeana, u Sjevernu i Južnu Ameriku, a jedan manji dio i u Bosnu, gdje se otvorilo puno radova, bilo je puno graditelja i inženjera, bila je potreba za tom radnom snagom. Moja porodica je bila vezana za građevinsku industriju, za ciglarstvo”, govori Svjetlana Kakeš, članica Udruženja građana italijanskog porijekla “Rino Zandonai”.
Osim u graditeljstvu, u godinama koje su slijedile, doseljeni Italijani dali su značajan doprinos u različitim oblastima. Tokom Drugog svjetskog rata bili su pripadnici partizanskih jedinica, kasnije su aktivno učestvovali u političkom, kulturnom i sportskom životu grada.
“Italijani, kao već integrisani u ovu našu zajednicu u kojoj živimo, ne prepoznaju se kao Italijani, više se prepoznaju kao Bosanci i Hercegovci, Tuzlaci, ali oni imaju te svoje korijene i ovaj dokumentarni film na neki način se osvrće i na te korijene putem porodičnih fotografija, putem razgovora, putem sjećanja”, objašnjava Knežiček.
Snimanje filma finansirao je Grada Tuzla, a podržao ga je i Centar za kulturu Tuzla.
“Mi smo u proteklom periodu imali nekoliko publikacija u vezi s onim što se može svrstati u italijansku kulturu od austrougarskog perioda, preko prve i druge Jugoslavije pa do danas. Ovaj projekat je ustvari živa riječ sagovornika, ljudi koji aktivno sudjeluju u svim društvenim sferama u Tuzli”, ističe Senad Begić, predstavnik Centra za kulturu Tuzla.
Prema evidenciji Udruženja “Rino Zandonai”, 1993. godine je na tuzlanskom području živjelo oko 700 osoba italijanskog porijekla. Danas je upola manje onih koji se tako izjašnjavaju.
