TUZLARIJE - VREMEPLOV

24.12.2004.
Skver


Medresa
Behram-begova medresa u Tuzli je najstarija obrazovna institucija u sjeveroistočnoj Bosni i među najstarijim je medresama našega podneblja. Relevantni historijski izvori navode da je počela s radom prije 1626. godine. Zgrada Medrese u 19. stoljeću je sagrađena u arapsko-maurskom stilu, a tokom svoje povijesti je više puta restaurirana i dograđivana.
Prijelomni događaj u radu Medrese je dolazak hafiza Salih-ef. Sivčevića na mjesto upravitelja 1922. godine. On je uveo reforme koje su imale za cilj da poboljšaju njen rad, a najznačajnije su:
  • uvodi se razredna nastava, prvo dva razreda 1923., a kasnije pet razreda;
  • školske 1923/24 obnavlja zgradu Medrese i u nju smješta i internat za učenike;
  • osniva kuhinju za učenike, u spavaonice unosi krevete, a u učionice klupe;
  • u nastavni program uvodi svjetovne predmete;
  • uvodi internatske propise i pravila;
  • od 1923. godine uvodi prijemni ispit iz kiraeta i uslovljava upis završenom osnovnom školom;
  • 1924. godine formira savremenu biblioteku.
Ovaj način rada u Medresi primjenjivao se sve do prekida njenog rada 15. januara 1949. godine. Nastavni plan i program se stalno usavršavao što je znatno uvećalo i zainteresiranost učenika za pohađanje Medrese.

Pred Drugi svjetski rat Medresa je imala ukupno dvadeset prostorija u kojima se moglo smjestiti 120 učenika. U nastavi je korišteno preko 100 udžbenika, a izučavalo se 25 nastavnih predmeta. Medresa je radila i tokom rata, ali u veoma teškim uslovima.

Školske 1948/49 godine učenici su nakon povratka sa zimskog odmora, 15. januara, obaviješteni da se rad Medrese obustavlja do daljnjeg. Medresu je tada pohađalo oko 100 učenika. Od tog broja 24 učenika nastavili su školovanje u Mektebi-nuvabu (Šerijatska sudačka škola) u Sarajevu i neki su postali i kadije.

Zgrada Medrese je srušena 1974. godine. Od cijelog objekta ostala je samo porta (kapija) koja je restaurirana prvi put 1975. godine, a potom i 1990. i 1997. godine.


Značajno svjedočanstvo o kvalitetu obrazovanja je navod hadži Mehmed-ef. Handžića da su svršenici ove Medrese bili veoma dobri poznavaoci arapskog jezika. Tokom 323 godine rada Medrese (1626.-1949.) u ovoj najstarijoj obrazovnoj instituciji sjeveroistočne Bosne predavači su bili najznačajniji alimi i profesori ovoga kraja: h.Muhamed Hakki-ef. Čokić, tuzlanski muftija, h. hfz. Šahbaz-ef. Husić, hfz. Salih-ef. Sivčević, upravitelj, hfz. Hasan-ef. Smajlović, upravitelj, Ševket-ef. Šabić, muderris i pomoćnik upravitelja, Ibrahim-ef. Čokić, hfz. Muhamed-ef. Husić, kurra-hafiz Ahmed-ef. Redžebašić, Adem-ef.Ažderić, dr. Ismet Smajlović, Mehmed Meša Selimović, Ibrahim Imširević, kadija, Husejn Dubravić i Omer Džudža.

Nakon 44 godine prekida, rad Medrese je reaktiviran 1993. godine. Prijemni ispiti su održani 28. augusta, a nastava je počela 6. oktobra iste godine. Nastavu je počelo pohađati 77 učenika i 40 učenica, a organizirana je iznajmljenim prostorijama. Godine 1994. Medresa se preselila u restauriranu zgradu čiji su prostori prilagođeni njenim potrebama. Kompleks Behram-begove medrese u Tuzli danas se sastoji od školskih, internatskih zgrada i vakufskog objekta, a u izgrađena je i džamija. Od 1993. godine u Behram-begovoj medresi neprestano se ulažu napori za poboljšanje kako prostornih tako i organizacijskih uvjeta za ostvarenje što kvalitetnijih odgojno-obrazovnih rezultata.

Ovo je snimak napravljen februara 1914.godine u Tuzli na Skveru, prethodnica koja se vraća sa vježbe .Ratne vježbe su se izvodile na staroj Majevici. U predvečerje vojnici se vraćaju u svoje kasarne.Za četiri godine narod ce vojsku posmatrati u nepovratnom povlačenju.



Evo kako je izgledao dio Skvera ispred Šarene džamije u periodu između dva svjetska rata. Manje više Šarena džamija je ostala ista. Prostor oko nje bio je ograđen drvenom ogradom i nije bilo betonskog stepeništa, koje danas predstavlja glavni prilaz džamiji. Interesantno je i kombinovano rješenje stuba ulične rasvjete u čijem podnožju je bila i mala trafo-stanica. Istovremeno je služila i za ljepljenje plakata. Česme slične ovoj koja se nalazila na Skveru su bile u gotovo svakoj tuzlanskoj mahali.




Skver, nazvan tako zbog kružnog toka saobraćaja, mjesto gdje se sučeljava sedam gradskih ulica, i dalje dosta dobro funkcionise bez semafora, snimak iz 2004.



Za prilog korišteni: Vremeplov V, D.Trifkovića, FS br.3677, podaci sa sajta http://www.medresatz.edu.ba te fotografije forumasa (Rafo, admin, sunce).

Priredio(la): sunce