TUZLARIJE - VREMEPLOV

26.01.2005.
Narodno pozorište Tuzla
Narodno pozorište Tuzla osnovano je kao državna institucija kulture 1949. godine.Pozorišna tradicija Bosne kao i ovog grada mnogo je starija i seže daleko u prošlost.U Tuzli je osnovano “Prvo bosanskohercegovačko pozorište” 1898. godine.I sarajevsko Narodno pozorište koje je osnovano 1920. godine, započelo je svoj rad u Tuzli.

U ovoj zgradi je Narodno pozorište Tuzla radilo od 30. marta 1949. do 29. maja 1953. godine.Zgradu je 1912. sagradio Miško Jovanovic ovdašnji trgovac, koji je 1915. obješen u Sarajevu kao učesnik u sarajevskom atentatu. Zgrada je građena za bioskop.Nakon Drugog svjetskog rata u ovoj zgradi je jedno vrijeme bila Robna kuca “Granap”, a potom pozorište. Nakon što je Narodno pozorište Tuzla u maju 1953.dobilo adekvatan prostor, u ovoj zgradi je ponovo otvoren bioskop(Kino “Centar”). U to vrijeme na drugom spratu su bili glumački stanovi.

Na mjestu, gdje je sada zgrada Narodnog pozorišta u Tuzli, bila je prije okupacije Bosne i Hercegovine od Austrougarske monarhije 1878. god. meraja na kojoj su se igrala djeca iz Kazan-mahale.Poslije okupacije sagradi tu veliku kuću Šemsibeg Tuzlić, bratic Tuzla-paše, poznatog iz ustanka Husein-kapetana Gradaščevića, koja je kasnije, 1850. god. Omer-paša zarobio i poslao svezana u Carigrad na kljusetu.



I ovaj Šemsibeg je nosio naziv paša.To je posljednji paša u Bosni i Hercegovini.Ovdje, dakle, gdje je sada zgrada pozorišta, bio je njegov dvor.Zid oko dvora bio je visok tri metra.Poslije njegove smrti njegova žena Fatihahanuma H. Alibegovic--Gradaščević naslijedi tu kuću, jer nije imala sa Šemsibegom djece.Tu kuću je kasnije ona poklonila svome bratiću ćazim-begu Gradaščeviću, koji je poslije prvog svjetskog rata prodade Hrvatskom društvu “Napredak” u Tuzli.Ovo društvo dogradi toranj, proširi ulaz i napravi salu, u kojoj je davalo svoje priredbe. Iza oslobođenja Gradski narodni odbor adaptira ovu zgradu za Bioskop “Proleter”.Uskoro, razvojem Narodnog pozorišta u Tuzli, koje je davalo svoje predstave na maloj i tijesnoj pozornici negdašnjeg kina “Koloseum”, koju je u tu svrhu samo dogradilo, pojavi se potreba, da se tako razvijenom pozorištu izgradi nova reprezentativna zgrada.



Izgradnja projekta zgrade povjerena je beogradskom arhitekti i univerzitetskom profesoru Momčilu Belobrku, koji je prije toga sagradio i zgradu Jugoslovenskog narodnog pozorišta u Beogradu, kao i zgradu Narodnog pozorišta u Mostaru. Radovi su počeli u maju 1952, a okončani godinu dana poslije. Članovi kolektiva NPT su mjesec i po dana, svakodnevno, po osam sati, radili na izgradnji zgrade. Dali su 12.600 dobrovoljnih radnih časova.


Priredio(la): cupo/tz pozorište