TUZLARIJE - VIJESTINekažnjeni zločin nad građanima Tuzle Granatiranje i ubijanje civila u periodu od 1992. - 1995. godine Dvadesetpeti maj u Tuzli se obilježava i kao dan sjećanja na sve poginule civile tokom agresije na naš grad. U periodu od 15. maja 1992., kada su jedinice JNA (od 12. maja transformisane u Vojsku Republike Srpske) i paravojne formacije realizovale planirani napad na Tuzlu, jedinice Istočno-bosanskog korpusa Vojske Republike Srpske, posebno one razmještene u rejonu Majevice, permanentno su provodile vojnu strategiju djelovanja artiljerijskih oružja po gradu Tuzli.  U periodu od 15.05.1992. pa do 25.08.1995. Tuzla je tučena sa 1420 projektila raznih vrsta i kalibara. Oko 90 odsto tih projektila ispaljeno je sa lokaliteta Majevica, a ostalih 10 odsto sa lokaliteta Ozren. Tuzla je u tom periodu granatirana minobacačima 120 mm; haubicama 105mm, 122 mm i 155 mm; topovima 76 mm, 85 mm i 130 mm; tenkovima i raketama zemlja-zemlja tipa «Volhov», ali i kasetnim projektilima. Hiljadu devetsto devedeset druge godine od posljedica granatiranja civilnih ciljeva u Tuzli su ubijeni: Emir Malohodžić, Fuad Mehinović, Hatidža Rizvanović, Bego Milkunić, Zineta Fišer, Mejra Kalfić, Muhamed Selimović, Afan Nalić, Mirsada Kamerić, Aiša Mešanović, Ismet Muslimović, Jasmin Softić, Zinka Tifić, Enisa Mitrović, Milica Terzić, Rado Nikolić, Vaskrsije Jovičić, Mevludin Đedović, Adem Dugalić, Admir Mujkanović, Zikret Brković, Amer Handanović, Drago Ćazić, Amir Sinanović, Vlado Pranjić, Jasmin Hasančević, Mirko Banović, Ejub Hodžić, Jasmin Bećirović, Šefket Palavrić, Nijaz Emkić, Ibrahim Sinanović, Ademir Salković, Sulejman Bašić, Sead Alečković, Abaz Bijedić, Alija Nukić, Zilija Avdić, Mehmed Fačić, Miralem Junuzović, Admir Džagić, Ševala Mujaković, Husein Arapović, Muhamed Pozderović, Hazim Fazlić, Sead Jugović, Zejneba Kumrić, Asim Huremović, Milan Janković, Nedžad Selimović, Edina Lolić, Mevlida Hodžić, Salih Hadžiselimović, Hanifa Kovačević, Fatima Bećirović, Selmir Smajlović, Ljiljana Marjanović, Izet Suljić, Anto Pečenko, Mira Pečenko, Mirjana Imamović, Adem Muratović, Refik Aljić, Fehim Avdić, Nedžad Altumbabić, Vera Mott, Leo Mott, Sead Sprečić, Danica Čekanović, Rizah Guber, Nura Topalović, Begajet Ahmetović, Osman Kupinić, Branko Grabovica, Zehra Pašić, Nevenka Ostojić, Hajrudin Hadžić, Senada Osmanović, Mirsad Memić, Damir Muharemović, Daniela Miholić, Šefika Bajić, Amir Mujačić, Amel Žunić, Ivica Bajtal, Emira Sarajlić sa nerođenim djetetom, Milena Ljubojević, Faruk Šakambet, Hasnija Jusufović, Blagoje Jović, Almasa Omerčić i Esma Šljivić. Većina projektila je ispaljivana sa Majevice – lokaliteti Ostojići, Cviljevina, Makin stan, Površnice, Ploče, Modrašnica, Kapljevac, Greda. Tenkovi su uglavnom djelovali sa puta koji povezuje Površnice sa Modrašnicom. Put se nalazi oko 10 km sjeveroistočno od centra Tuzle, na nadmorskoj visini između 600 i 700 metara što je oko 350 do 400 metara iznad Tuzle. Upravo projektilima iz tenkova sa ovog lokaliteta djelovalo se 2.12.1992 oko 12, 30 časova po mjesnim zajednicama Slatina i Batva. Tom prilikom ubijeno je 10, a ranjen 31 civil.    Hiljadu devetsto devedeset treće od posljedica granatiranja civilnih ciljeva u Tuzli su ubijeni: Nedim Demirović, Edin Dedić, Ivica Šimić, Aida Šimić i Muharem Feukić. Hiljadu devetsto devedeset četvrte od posljedica granatiranja civilnih ciljeva u Tuzli su ubijeni: Dževida Feukić, Vahida Čičak, Elvira Jamaković, Nazif Sefedini, Nusret Hrnjić, Alis Hadžihrustić, Mevludin Huskić sa sinom, Sead Smajić sa sinom, Jusuf Hamidović, Nataša Čvrljak, Hajrudin Baraković, Emir Hadžić, Vezira Selimović, Suljo Džaferagić, Damir Plavšić, Sakib Babović, Azem Selimović, Zarifa Hašimović, Enes Hodžić, Asmir Hodžić i Suad Đelilović. Na urbano područje grada Tuzle - naselja Batva, Bukinje i Kužići – palo je i nekoliko kasetnih projektila koji su ispaljeni sa Majevice. Način granatiranja Tuzle kao i vrste ispaljenih projektila ukazuju na osnovni cilj agresora, a to je usmrtiti i raniti što veći broj civilnog stanovništva. Haubički, topovski i tenkovski projektili kojima je najčešće tučena Tuzla pripadaju skupini parčadno-rušećih projektila koji se nakon aktiviranja, zavisno od kalibra i kvaliteta čelika, rasprskavaju u prosjeku na 1000 do 1.500 parčadi od kojih oko 25 procenata ima ubitačno dejstvo. Opasnost djelovanja ovakvim projektilima se uvećava zbog toga što padaju na čvrstu – asfaltnu podlogu koja nije bila u stanju da apsorbuje dijelove ubitačnih parčadi.   Da je granatiranje Tuzle predstavljalo sistematsko terorisanje stanovništva svjedoči i činjenica da je agresor često primjenjivao metodu ispaljivanja samo po jednog projektila u nepravilnim vremenskim razmacima od 45 do 60 minuta. Zna se da je prvi projektil najopasniji i od njega civili u urbanim zonama masovno stradaju. Od ukupnog broja projektila kojim ja gađana Tuzla samo 5 odsto odnosi se na selektivno djelovanje po lokalitetu Kasarne u Solini, industrijskoj zoni i releju na Ilinčici. Ostalih 95 odsto projektila ispaljeno je na urbano područje opštine. Stambeni objektu u naselju Mandići gađani su (24.11.1994. godine oko 5, 20 do 23, 30) čak i sa pancirnim projektilima kalibra 130 mm koji mogu da probiju armirani beton debljine pola metra. Očigledna namjera je bila načiniti što veću šteta i dodatno zaplašiti civilno stanovništvo. Pancirnim projektilom kalibra 85 mm agresor je 18.04.1995. u 11, 15 časova djelovao sa Površnica (Majevica) i tom prilikom pogodio zgradu Gimnazije i dvorište Osnovne škole Centar (nekada «Albin Herljević»).Na područje grada 4.12.1993. godine pala su i četri kasetna projektila čija je upotreba zabranjena međunarodnim konvencijama. Svaki od ovih projektila sadržavao je više od 20 bombica – «zvončića». Ove bombice, zahvaljujući kumulativnom lijevku, mogu da probiju čeličnu ploču debljine 2 cm, a detonacijom eksploziva rasturaju 400 čeličnih kuglica koje ubijaju i ranjavaju stanovništvo.   Na području opštine Tuzla, nakon djelovanja kasetnim bombama, ostalo je oko 350 neaktiviranih «zvončića» koje su demontirali i uništili pirotehničari Jedinice specijalne namjene za neeksplodirana ubojna sredstva – NUS. Tokom granatiranje Tuzle sa položaja koji su bili pod neposrednom kontrolom osumnjičenih oficira (Novica Simić, Mile Dubajić, Momir Zec i Veljko Brajić) Istično-bosanskog korpusa Vojske Republike Srpske život je izgubilo od 100 civila, a lakše i teže ranjenih bilo je više od 207. Civilne žrtve su bile svih starosnih dobi, od djece rođene 1992. do penzionera; od srednjoškolaca do radnika; od domaćica do izbjeglica koje su, prognani iz svojih gradova, utočište našli u Tuzli. Ovim žrtvama treba dodati i žrtve granatiranja Tuzle sa Ozrena, što je predmetom posebne tužbe i istražnih radnji Tužilaštva Bosne i Hercegovine, jer 25. maj 1995 kada je jedna granata ubila 71 građanina Tuzle, a teže i lakše ranila 124, predstavlja najveći zločin nad civilnim stanovništvom.  Hiljadu devetsto devedeset pete od posljedica granatiranja civilnih ciljeva u Tuzli su ubijeni: Hamdija Jelkić, Nedžad Gluhić, Pero Pekić, Fatima Zoletić i Mevludin Halilović. 25.maja 1995. godine, u 20 sati i 55 minuta, ubili su sedamdesetjednog(71) građanina i građanku, a ranili više od dvjestočetrdeset (240). Prosječna dob ubijenih i ranjenih bila je 23 godine. Na Kapiji su ubijeni: 1. Suzan Abulismail, 15 godina, 2. Edina Ahmetašević, 20 godina, 3. Elvis Alagić Enko, 17 godina, 4. Admir Alispahić, 24 godine, 5. Lejla Atiković, 14 godina, 6. Asmir Bakalović, 19 godina, 7. Adnan Beganović, 16 godina, 8. Damir Bojkić, 27 godina, 9. Indira Borić, 36 godina, 10. Ilvana Bošnjaković, 17 godina, 11. Elma Brguljak, 20 godina, 12. Lejla Bučuk, 16 godina, 13. Sanja Čajić, 17 godina, 14. Selma Čaušević, 17 godina, 15. Amir Čekić, 21 godina, 16. Samir Čirak, 18 godina, 17. Almasa Ćerimović, 19 godina, 18. Zada Dedić, 20 godina, 19. Razija Djedović, 19 godina, 20. Amir Djapo, 20 godina, 21. Suzana Djušić, 14 godina, 22. Amir Đuzel, 26 godina, 23. Muris Fatušić, 15 godina, 24. Ago Hadzić, 20 godina, 25. Hamdija Hakić, 48 godina, 26. Senad Hasanović, 26 godina, 27. Šemsa Hasičić, 20 godina, 28. Alem Hidanović, 19 godina, 29. Nedim Hodzić, 30 godina, 30. Hasan Hrustanović, 25 godina, 31. Adnan Hujdurović Kindze, 18 godina, 32. Elvira Hurić, 16 godina, 33. Almir Jahić Bato, 18 godina, 34. Azur Jogunčić, 24 godine, 35. Sandro Kalesić, 2 godine, 36. Franc Kantor, 24 godine, 37. Damir Kurbašić, 20 godina, 38. Vanja Kurbegović, 17 godina, 39. Vesna Kurtalić Veca, 15 godina, 40. Sulejman Mehanović, 28 godina, 41. Pera Marinović, 37 godina, 42. Nenad Marković Nešo, 19 godina, 43. Amira Mehinović, 21 godina, 44. Edin Mehmedović, 19 godina, 45. Edisa Memić, 19 godina, 46. Adrijana Milić, 17 godina, 47. Nešet Mujanović, 20 godina, 48. Edin Mujabašić Mony, 21 godina, 49. Samir Mujić, 28 godina, 50. Elvir Murselović, 23 godine, 51. Šaban Mustačević, 29 godina, 52. Dijana Ninić, 20 godina, 53. Selma Nuhanović, 17 godina, 54. Indira Okanović, 16 godina, 55. Rusmir Ponjavić, 20 godina, 56. Raif Rahmani, 22 godine, 57. Fahrudin Ramić, 34 godine, 58. Nedim Rekić, 27 godina, 59. Jasminko Rosić, 32 godine, 60. Nihad Šišić, 19 godina, 61. Armin Šišić, 19 godina, 62. Senahid Salamović, 25 godina, 63. Edhem Sarajlić, 20 godina, 64. Jasminka Sarajlić, 23 godine, 65. Asim Slijepčević Asko, 20 godina, 66. Savo Stjepanović, 25 godina, 67. Jelena Jezidzić Stojičić, 44 godine, 68. Ilinka Tadić, 53 godine, 69. Azur Vantić, 19 godina, 70. Mustafa Vuković, 23 godine i 71, Adnan Zaimović Garo, 27 godina. Građani Tuzle su stradali prilikom odlaska na posao, čekajući autobuse gradskog saobraćaja, prilikom ispraćaja poginulih i umrlih (sahrane), a neki čak i u svojim kućama i stanovima. Iz navedenog je jasno da je osnovni cilj Istočno-bosanskog korpusa Vojske Republike Srpske bilo terorisanje cjelokupnog civilnog stanovništva Tuzle i nanošenje što veće štete. Zbog svega toga stanovništvo je živjelo u stalnom strahu i napetosti. U nekoliko navrata granatiran je i kompleks hemijske industrije sa očiglednom, namjerom da se izazove havarija sa nesagledivim posljedicama, jer su u rezervoarima bile stokirane velike količine otrovnih materija, a ta činjenica je bila dobro poznata osumnjičenim licima (Informaciju o mogućim posljedicama djelovanja po kompleksu hemijske industrije Komandi 2. vojne oblasti na ruke general-pukovnika Milutina Kukanjica uputio je, 8.4.1992. pod brojem 01/4-7/92., Savjet za narodnu odbranu Skupštine opštine Tuzla. Tom informacijom komanda 2. vojne oblasti je informisana o količinama opasnih materija koje se nalaze stokirane u neposrednoj blizini grada: 1200 tona hlora, 500 tona propilena, 150 tona propilen-oksida, 150 tona ktilen-oksida, 350 tona lakog benzina, 350 tona toluena i 30 tona DNT-a). Tokom djelovanja artiljerije Istočno-bosanskog korpusa Vojske Republike Srpske pričinjena je i značajna materijalna šteta na stambenim, privrednim i poslovnim objektima i gradskoj infra-strukturi. Suprotno Ženevskim konvencijama artiljerija Istočno-bosanskog korpusa Vojske Republike Srpske djelovala je i po objektima Univerzitetsko-kliničkog centra na Gradini. Fondacija «Istina-Pravda-Pomirenje» podnijela je krivičnu prijavu protiv četvorice starješina bivše JNA a potom Vojske Republike Srpske. Protiv: 1. Novice Simića, general-majora i komandanta Istočno-bosanskog korpusa Vojske Republike Srpske sa nepoznatom adresom prebivališta. 2. Mileta Dubajića, potpukovnik JNA, rođenog u Zrenjaninu sa boravištem na nepoznatoj adresi u Republici Srbiji, prije rata bio na službi u Tuzli kao komandant Kasarne «Husinska buna», a u periodu od 1992. do 1993. komandovao jedinicama JNA, a potom Vojske Republike Srpske u zoni majevičkog ratišta – komandant Operativne grupe «Majevica». 3. Momira Zeca, komandant Majevičke brigade Istočno-bosanskog korpusa Vojske Republike Srpske sa nepoznatom adresom prebivališta. 4. Veljka Brajića, načelnika Štaba i zamjenika komandanta 92. mtbr. JNA, a potom oficira Vojske Republike Srpske, sa prebivalištem na nepoznatoj adresi u Doboju. Zbog osnova sumnje da su počinili slijedeća krivična djela: 5. Krivično djelo ratni zločin protiv civilnog stanovništva 6. Krivično djelo povrede zakona i običaja rata 7. Krivično djelo zločin protiv čovječnosti Za terorisanje građana i granatiranje grada još niko nije kažnjen! S.P. |