TUZLANSKI DOSJE

23.01.2009.
Epilog protesta studenata
Studenti privremeno pobijedili, Univerzitet duguje odgovore


Na prvi pogled prekjučerašnji protest studenata završen je pobjedom studenata jer je menadžment Univerziteta dao obećanje da će sve odluke o školarini donesene početkom ove akademske godine biti povučene ali da o svemu konačnu riječ treba da daju Vlada i Skupština TK.

Tako je (privremeno) završena zavrzlama koju je Univerzitet priredio sa tumačenjem vlastitih odredbi o statusu studenata ali ostaje pitanje kako je bilo moguće da se tokom tri godine odredba o statusu i školarini ne mijenja a da se mijenja njeno tumačenje i njena primjena.

Osnovno na šta su se žalili studenti jeste to da je u odnosu na prethodne godine uvedena nova praksa da student koji se upisao kao redovni student koji plaća školarinu pa stekne pravo da je ne plaća, gubi to pravo ukoliko izgubi neku narednu godinu, dakle, kao da je riječ o nekoj posebnoj kategoriji studenata koja je stekla privremeno pravo da ne plaća školarinu.

U nastojanju da to objasni generalni sekretar Univerziteta, Jasmina Berbić, podsjetila je novinare na činjenicu da su pitanja statusa studenata i školarine regulisana Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o visokom obrazovanju 2005. godine, kada je dodat novi član koji glasi:

Redovni student koji na javnom univerzitetu participira u troškovima i plaća školarinu može preći u status studenta koji samo participira u troškovima studija ukoliko u studijskoj godini koju sluša prvi puta stekne uslov za upis u narednu godinu studija.
Postupak za promjenu statusa studenata uređuje se pravilima univerziteta.


Navedenu informaciju generalni sekretar Univerziteta u Tuzli Jasmina Berbić je dopunila obrazloženjem koje je predlagač izmjena (tadašnja Vlada TK) dao uz izmjene Zakona:

- Student koji je stekao status da ne plaća školarinu zadržava taj status i u narednim studijskim godinama koje sluša prvi puta. Ukoliko student obnovi neku od studijskih godina ponovo se vraća u status studenta koji participira u troškovima studija i plaća školarinu.
Ovom normom se stimulira studente koji plaćaju školarine da postižu dobar uspjeh i od iste budu oslobođeni, ovo je direktna mjera efikasnosti studija, pročitala je novinarima Jasmina Berbić.

Uzimajući u obzir navedeno objašnjenje postaje jasniji razlog za očiglednu namjeru Univerziteta da vruću lopticu dobačenu od studenata prebaci Vladi TK i resornom Ministarstvu obrazovanja. Međutim, to objašnjenje otvara i nova pitanja na koja jedino Univerzitet može da odgovori.

Osnovno pitanje je zašto je Univerzitet propustio da u Pravilima Univerziteta precizno definiše postupak promjene statusa studenata koji bi bio u skladu sa datim obrazloženjem uz normu?

S obzirom da naše pitanje sadrži i tvrdnju o propustu Univerziteta tu tvrdnju ćemo i dokazati. Ono što je u februaru 2006. godine izmjenjeno u Pravilima Univerziteta radi usklađivanja sa izmjenama Zakona o visokom obrazovanju pretočeno je u, kako ga nazivaju, famozni član 95. koji glasi:

(1) Status studenta dodiplomskog studija stiče se upisom u prvu godinu redovnog studija, vanrednog studija, studija učenjem na daljinu ili kombinacijom ova tri načina studiranja.

(2) Redovni student na Univezitetu može imati status redovnog studenta koji participira u troškovima studija ILI status redovnog studenta koji participira u troškovima studija i plaća školarinu.

(3)Redovni student koji participira u troškovima studija i plaća školarinu stiče status studenta koji samo participira u troškovima studija ukoliko u studijskoj godini koju sluša prvi puta stekne uslov za upis u narednu godinu studija.

(4)Redovni i vanredni student koji obnavlja studijsku godinu tri i više puta, pored participacije u troškovima studija, plaća i školarinu u procentu koji odlukom utvrdi Upravni odbor, a na koju saglasnost daje Vlada.

(5)Promjena statusa studenta u skladu sa stavom 3. ovog člana evidentira se u indeksu studenta.

(6)Studentu upisanom u prvu godinu dodiplomskog studija izdaje se indeks (upisnica) kojim se dokazuje status studenta.


Zbog svega što se dešavalo za tri godine važenja navedenog člana, različitog tumačenja i različite prakse, iako je član 95. kako možete vidjeti jasan, ipak podvucimo njegove osnovne značajke koje dokazuju neusklađenost ovog člana sa ranije navedenim obrazloženjem uvođenja norme koju je dao predlagač izmjena Zakona. Prema članu 95.:
  • postoje SAMO DVA statusa studenata, oni koji ne plaćaju i oni koji plaćaju školarinu (stav 2.)
  • student status stiče upisom u prvu godinu (stav 1) ali se status tokom studiranja može mijenjati (stavovi 3. i 4.)
  • status onih koji plaćaju školarinu se može promijeniti u status onih koji ne plaćaju školarinu ako se na vrijeme stekne uslov upisa u narednu godinu (stav 3.)
  • s obzirom da postoje samo dva statusa (stav 2.), studenti koji imaju status da ne plaćaju školarinu, bilo da su ga stekli upisom u prvu godinu ili naknadno sticanjem uslova za upis u narednu godinu, mogu taj status izgubiti i preći u status onih koji plaćaju školarinu samo ako dođu u situaciju da obnavljaju upis u istu studijsku godinu tri i više puta (stav 4.).
  • i na kraju ono što je očigledno, nigdje ne piše da se bilo kakav status mijenja s prvim obnavljanjem godine

Mišljenja smo da ovo dovoljno govori u prilog našoj tvrdnji da član 95. ovakav kakav je, ne dopušta njegovu primjenu na način kako je to predlagač izmjena Zakona obrazložio, odnosno, da smisao norme na način kako je obrazloženo njeno uvođenje, nije na odgovarajući način ugrađen u Pravila Univerziteta. Da bi smisao ranije citirane norme bio primjenjiv u Pravilima je trebalo definisati i treći status studenata kojeg smo već opisali kao studente koji su stekli privremeno pravo da ne plaćaju školarinu i definisati kada to pravo gube.

Definitivno, problem je što ono, što stvarno piše u članu 95., ne dopušta da se tumači na način kako ga SADA tumači Univerzitet.

Naglašavamo riječ SADA jer takvo tumačenje i praksa nisu važili prošle ni pretprošle godine pa ponavljamo pitanje kako je moguće da se tumačenje mijenja a odredba ostaje ista, i dodajemo još jedno pitanje, kako je moguće da se ista odredba ne primjenjuje na isti način na svim fakultetima?

Nadamo se da će konačan rasplet ove situacije ponuditi i odgovore na postavljena pitanja jer te odgovore očekuju i zaslužuju i studenti, i roditelji studenata, i svi drugi, jer kad studenti izađu na ulicu da traže pravdu treba da znamo i zašto se to desilo.

S.Mešić