TUZLANSKI DOSJENacionalni spomenici Tuzlanskog kantona (2) Korića han u Gračanici, arheološko područje Tokom 2018. godine Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Tuzlanskog kantona, u okviru projekta „Predstavljanja i afirmacije nacionalnih spomenika Tuzlanskog kantona u elektronskim i drugim aktuelnim medijima“, kroz posebno pripremljene stručne priloge (tekst i odabrane fotografije), tokom 47 sedmica ove godine, prezentuje isto toliko nacionalnih spomenika sa područja Tuzlanskog kantona, koja ujedno predstavljaju najvrijednija dobra našeg naslijeđa. Prezentovanje pojedinih nacionalnih spomenika a u cilju nihovog afirmisanja u javnosti nastavljamo sljedećim prilogom: Korića han u Gračanici - arheološko područje Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika 2003. godine, proglasila je Arheološko područje - Korića han u Gračanici nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Lokalitet se nalazi u jugozapadnom dijelu grada Gračanice, sa južne strane starog puta Tuzla-Gračanica-Doboj. Jugoistočno od lokaliteta, na udaljenosti oko 200 m, teče rijeka Sokoluša koja se nešto dalje uliva u Spreču. Smatra se da su u dalekoj prošlosti obje rijeke tekle neposredno pored arheološkog lokaliteta.  Brežuljak, na čijem je središnjem platou i blagim padinama smješteno praistorijsko naselje, zauzima površinu od oko 12.000 m2. Godine 1971. počela su prva iskopavanja na lokalitetu Korića han. Konstatovan je kulturni sloj debljine do 2, 7 m. Urađeno je nekoliko istražnih sondi. Detaljnija istraživanja su sprovedena 1972-1975. godine u okviru arheoloških istraživanja "Praistorijska naselja na području Spreče" koja je preduzela arheolog Milica Kosorić iz Muzeja istočne Bosne u Tuzli. Izvršena su veća iskopavanja u 9 sondi na površini od oko 1.200 m2 (na centralnom dijelu brežuljka i okolnim padinama).  Arheološkim istraživanjima otkriven je veliki broj nalaza: dosta fragmenata keramike, tegovi od pečene zemlje, brojni nalazi kamenih nožića, strugalica i nukleusa, kao i životinjskih kostiju (srna, jelen…) Pronađeno je veliko naselje tj. dosta tragova kuća, drvene građe, ložišta (lepa)… Zanimljiv je nalaz jedne statuete valjkastog oblika. Pronađeni pokretni materijal: keramika, oruđa, kosti domaćih i divljih životinja, govore da je osnovno zanimanje stanovnika naselja bila zemljoradnja i stočarstvo. Naselje je bilo dugotrajno i pružalo dobre uslove za život. O dugom postojanju naselja govore četiri građevinska sloja u njemu. Datiranjem nalaza, vidimo da život u naselju na Korića hanu traje od perioda srednjeg i mlađeg neolita (od oko 5.000 godina prije naše ere) do ranog bronzanog doba (oko 1500 godine prije naše ere). Naselje pripada tipu neolitskih naselja sjeveroistočne Bosne i Hercegovine. Lokalitet Korića han je veoma značajan za proučavanje praistorijskog naseljavanja u predjelu sjeverne i sjeveroistočne Bosne. Do sada je veoma malo istražen. Arheološko područje – Korića han u Gračanici trenutno ulazi u red 80 ugroženih nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Ono se nalazi na jedanaestom mjestu Liste ugroženih spomenika BiH i to zbog toga što se unutar zaštićenog područja vrši nezakonita izgradnja objekata.  Najugroženija je istočna strana gdje je pripremljen teren veličine 60x43 m za gradnju proizvodnog pogona. U zapadnom profilu iskopa, visine od oko 4 m vidljivi su jasni tragovi praistorijskog lokaliteta koji je ovim iskopom znatno ugrožen. Lokalitet je ugrožen i gradnjom privatnih kuća i vikendica, na platou i na istočnim padinama. Na sjeverozapadnoj padini lokaliteta niklo je čitavo naselje privatnih stambenih objekata. Na južnom rubu lokaliteta podiže se još jedna proizvodna hala. Projekat „Predstavljanja i afirmacije nacionalnih spomenika Tuzlanskog kantona u elektronskim i drugim aktuelnim medijima“, tokom 2018. godine, provodi Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Tuzlanskog kantona, uz saglasnost i podršku nadležnog Ministarstva za kulturu, sport i mlade TK. |