TUZLANSKI DOSJENa radilištu novog objekta na Ircu Otkriven stari hodnik jame Moluhe Pripremom terena za novi objekat koji se gradi u Rudarskoj ulici, tačnije, u naselju Irac, slučajno je otkriven i jedan od hodnika starog rudnika u Moluhama, koji je nakon što su iscrpljena ležišta i zatvoren.  Danas na radilištu nismo našli nikoga ko bi nam mogao dati više informacija o otkrivenom hodniku ali smo se prisjetili da se u strategiji razvoja grada nalazi i podatak da se jedan od ulaza u jamu iza Rudarskog instituta može pretvoriti u Muzej rudarstva. Na tome se i radilo u prvim godinama nakon rata, "Kreka" je čak vršila i neke pripreme na glavnom ulazu ali je ubrzo sve stalo a na ovu lijepu inicijativu kao da se posve zaboravilo. Dok se ovaj hodnik vjerovatno ponovo ne zarpa, evo nekoliko fotografija uz podsjećanje na nekadašnja vremena.  Dolaskom Austrougarskih vlasti, 1880. godine počeli su radovi na istraživanju mineralnih sirovina, prije svega soli, uglja i kvarcnog pijeska. Stiglo je iz Beča, Budimpešte i drugih gradova carevine na desetine stručnih lica, geologa, rudara i finansijskih stručnjaka. Otkrivena su velika ležište uglja na rudnim poljima Krojčice i Moluha.  Gradilo se puno, za kratko vrijeme izgrađene su i dvije fabrike opeke od koje su se pravili mnogi objekti, posebno stambeni u kojima su bili smješteni stručnjaci koji si radili na izučavanju prirodnih nalazišta. Otvorena je i fabrika špirita, a 1884. je godina kada počinje sa radom Rudnik Kreka. Prostor koji je zbog mnoštva bara prepunih žaba koje su kreketale i dobio naziv Kreka, veoma brzo pretvoren je u naselje za ondašnje prilike savremenog izgleda, koji je imao i Kulturni dom i veliki broj stambenih jedinica (prozvane kolone). 1905. godine otvoreno je i prvo obdanište, napravljene su i luksuzne zgrade sa tenis terenima, mlin, a 1897. otvorena je i škola koja je nazvana “Kreka”  1903. - umro je Benjamin Kalai (Kallay), rođen u Slovačkoj 1839.godine, diplomata, finansijski magnat, predsjednik Zemaljske vlade BiH od 1883. do 1903. godine. Prilikom izgradnje rudarskog naselja Kolona, 1894 godine, po njegovom uputu u Kreki je izgrađena zgrada pod nazivom Ministarski stan, gdje je boravio za vrijeme svojih posjeta Kreki. Jama Moluhe dobila je po njemu naziv Benjamin. Od 1919. preimenovana je u rov Vojvode Stepe, a od 1946. nosila je ime Ivan Marković -Irac. Komentari su prilika da se jave oni koji više znaju o jami Moluhe i ovom hodniku sa slike. S.M. |